Ambtenarenrecht

Er gelden andere regels

Ambtenarenrecht lijkt ogenschijnlijk op arbeidsrecht. In beide gevallen kan het gaan over geschillen tussen werkgever en werknemer over onderwerpen zoals ontslag, functioneren, reorganisatie, ziekteverzuim enzovoort. Voor het ambtenarenrecht gelden echter andere regels dan voor het arbeidsrecht.

Ambtenarenrecht in Nederland

Ambtenarenrecht en arbeidsrecht

Het arbeidsrecht is van toepassing indien tussen werknemer en werkgever een arbeidsovereenkomst is gesloten. Een arbeidsovereenkomst is een overeenkomst op grond waarvan een werknemer ten behoeve van de werkgever onder diens leiding persoonlijk arbeid verricht en de werkgever de werknemer hiervoor beloont.

Het ambtenarenrecht is van toepassing indien een werknemer (de ambtenaar) een (aanstellings)besluit ontvangt of ontvangen heeft van zijn werkgever (het bevoegd gezag) waarbij eenzijdig besloten is dat iemand als ambtenaar kan gaan werken voor het bevoegd gezag.

Hoe kan Absolute Advocaten u helpen?

Binnen Absolute Advocaten hebben wij gespecialiseerde advocaten die zowel ambtenaren als overheidswerkgever kunnen adviseren over de veranderende wetgevingen de gevolgen daarvan, alsmede over diverse situaties o.b.v. de huidige regelgeving. Neem vrijblijvend contact op 026-3259023 voor meer informatie.

De rechtsregels met betrekking tot de arbeidsverhouding

Het ambtenarenrecht is het geheel van rechtsregels dat betrekking heeft op de arbeidsverhouding van de ambtenaar. De Ambtenarenwet omschrijft een ambtenaar als iemand die is aangesteld met als doel werkzaam te zijn in openbare dienst. U kunt dan denken aan alle diensten en bedrijven beheerd door de Staat en de openbare lichamen zoals de diverse Ministeries, de gemeente, de provincie, het waterschap, de politie. Ook personen die werkzaam zijn bij een door, of op initiatief van, de overheid ingestelde privaatrechtelijke stichting kunnen vallen onder de werking van het ambtenarenrecht, bijvoorbeeld openbare scholen.

Verschillende regelingen

Niet alle ambtenaren hebben dezelfde rechtspositie. Afhankelijk van de vraag waar de ambtenaar werkzaam is, kan bepaald worden onder welke regelingen de ambtenaar wel of niet valt. 

Sectoren waarbinnen ambtenarenrecht geldt

Het ambtenarenrecht, het sociaal recht voor de werknemers in de collectieve sector, is moeilijk toegankelijk. De belangrijkste oorzaak daarvan is de verscheidenheid aan regelingen op het gebied van de primaire, secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden. Immers voor de arbeidsvoorwaarden die niet in de ambtenarenwet zijn geregeld, worden voor de werknemers binnen de collectieve sector, decentraal (nadere) voorschriften vastgesteld, getuige artikel 125 lid 1 Ambtenarenwet. De ambtenarenwet is de overkoepelende wet met betrekking tot de arbeidsvoorwaarden van de ambtenaren. Decentrale afspraken maken het ambtenarenrecht onoverzichtelijker. Zo zijn voor de acht verschillende sectoren binnen de overheid, evenzovele rechtspositieregelingen. Voor alle duidelijkheid volgen ze hieronder voor de sectoren op een rij:

  • Rijks ambtenaren Algemeen Rijks Ambtenaren Reglement (ARAR)
  • Provincie ambtenaren Collectieve arbeidsvoorwaardenregeling Provincies (CAP)
  • Gemeente ambtenaren Collectieve arbeidsvoorwaardenregeling Gemeenten (CAR) Uitvoeringsregeling (UWO)
  • Waterschapsambtenaren Sectorale arbeidsvoorwaardenregeling waterschapspersoneel (SAW)
  • Politie ambtenaren Besluit algemene rechtspositie politie (Barp)
  • Defensie ambtenaren Militair ambtenarenwet (MAW) Algemeen militair ambtenarenreglement
  • Onderwijs ambtenaren Rechtspositiebesluit onderwijspersoneel (RPBO)
  • Rechterlijke ambtenaren Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren (WRRA)
  • Besluit rechtspositie rechterlijke ambtenaren (BRRA)

Ambtenarenrecht: een gesloten ontslagsysteem

In het algemeen bestaat binnen het ambtenarenrecht een gesloten ontslagsysteem. Dit betekent, dat een overheidsorgaan een ambtenaar alleen kan ontslaan op een grondslag zoals genoemd in de rechtspositieregeling. Het overheidsorgaan is dus gedwongen om een ontslaggrond te kiezen die is genoemd in de rechtspositieregeling van de desbetreffende ambtenaarOntslag op staande voet is dus niet mogelijk. Dit betekent, dat een overheidsorgaan de keuze heeft uit (maar) een aantal ontslaggronden. Veel voorkomende ontslagredenen zijn:

  1. bedrijfseconomisch ontslag

  2. ongeschiktheidsontslag

  3. verstoorde arbeidsrelatie

  4. arbeidsongeschiktheid

  5. strafontslag

Normalisering rechtspositie Ambtenaren

De Tweede Kamer heeft op 4 februari 2014 het wetsvoorstel Normalisering rechtspositie Ambtenaren aangenomen. Het wetsvoorstel beoogt een zo groot mogelijke eenvormigheid tussen de rechtspositie van ambtenaren en “gewone” werknemers tot stand te brengen. Uitgangspunt daarbij is, dat de arbeidsverhoudingen bij de overheid uiteindelijk gelijk zouden moet zijn aan de arbeidsverhoudingen in het private bedrijfsleven, met uitzonderingen van die gevallen waarin er zwaarwegende argumenten zijn om dit niet te doen. Dit wetsvoorstel, dat thans nog in behandeling is bij de Eerste Kamer, kan aldus gevolgen hebben voor de status als ambtenaar en de inhoud van de rechtspositieregelingen.

Een afspraak maken