Rechter wraken

Wraking rechter bij twijfel onafhankelijkheid

Onafhankelijk en onpartijdig

Rechters worden benoemd voor het leven. Dat heeft een goede reden. Een rechter moet namelijk volledig onafhankelijk en onpartijdig zijn. De schijn van partijdigheid dient zelfs te worden voorkomen.

Benoemd voor het leven

In de wet zijn bepaalde regels opgenomen om de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters te waarborgen. Zoals gezegd, worden rechters benoemd voor het leven. Slechts op eigen verzoek van de rechter of bij het bereiken van een bepaalde leeftijd kunnen zij worden geschorst of ontslagen door een tot de rechterlijke macht behorend gerecht. Dit is zelfs in de Grondwet neergelegd.

Schijn van partijdigheid is voldoende

De schijn van partijdigheid is voldoende om het wrakingsverzoek te doen slagen. Dat de rechter daadwerkelijk partijdig is, is niet vereist voor een succesvol wrakingsverzoek. 

Een eerlijk proces voor iedereen

De reden voor een onpartijdige rechter is duidelijk. Iedereen heeft recht op beslechting van zijn of haar geschil door een onpartijdige en onafhankelijke rechter. Als een rechter partijdig is, dan is het proces niet eerlijk ten opzichte van  een van de partijen.

Indienen wrakingsverzoek

De wet (wetboek van Rechtsvordering) geeft de partijen een middel om, bij twijfel over de onpartijdigheid van de rechter, een andere rechter toegewezen te krijgen. Dit heet wraking. Om een rechter te wraken dient een wrakingsverzoek te worden ingediend. Dat kan op meerdere manieren:

Vóór de gerechtelijke zitting:

Door middel van een brief aan de betreffende rechter waarin wordt aangegeven dat u de rechter wraakt en waarom;

Tijdens de gerechtelijke zitting:

Er kan mondeling worden aangegeven dat de rechter wordt gewraakt en waarom;

Na de gerechtelijke zitting:

Door middel van een brief aan de betreffende rechter waarin wordt aangegeven dat u de rechter wraakt en waarom.

Eerst de rechter en daarna de wrakingskamer

Nadat er een wrakingsverzoek is ingediend, kan de rechter aangeven of hij het eens is met het wrakingsverzoek. Is dit het geval dan zal hij of zij zich terugtrekken uit de rechtszaak.

Is de rechter het niet eens met het wrakingsverzoek, dan zal de wrakingskamer het verzoek behandelen. De wrakingskamer bestaat uit drie ervaren rechters van hetzelfde gerecht als de gewraakte rechter. Het is ook mogelijk om de wrakingskamer te wraken indien men twijfelt aan de onpartijdigheid van de wrakingskamer. Dit komt echter slechts in uitzonderlijke situaties voor.

Schijn van partijdigheid is voldoende

De schijn van partijdigheid is overigens al voldoende om het wrakingsverzoek te doen slagen. Dat de rechter daadwerkelijk partijdig is, is niet vereist voor een succesvol wrakingsverzoek. Is de wrakingskamer het oneens met het wrakingsverzoek, dan zal het verzoek worden afgewezen en kan de betreffende rechter de zaak verder behandelen. Komen er nieuwe feiten of omstandigheden aan het licht, dan kan opnieuw een wrakingsverzoek worden gedaan tegen dezelfde rechter. Is de wrakingskamer van mening dat het wrakingsverzoek terecht is gedaan, dan zal de rechter worden vervangen door een andere rechter.

Op eigen initiatief van de rechter

Een rechter kan zich ook op eigen initiatief terugtrekken uit de rechtszaak, bijvoorbeeld omdat één van de partijen familie is. In dat geval verschoont de rechter zich.

Een afspraak maken