Civielrechtelijk bestuursverbod

Faillissementsfraude is een groot probleem en er wordt veel gedaan aan de bestrijding daarvan. Een onderdeel daarvan vormt het civielrechtelijk bestuursverbod. Aan een bestuurder die fraude heeft gepleegd kan een dergelijk bestuursverbod worden opgelegd. De bestuurder in kwestie kan dan gedurende een periode van vijf jaar geen bestuurder of commissaris zijn.

Het civielrechtelijk bestuursverbod kan toegepast worden indien een vennootschap failliet gaat. Tijdens het faillissement blijkt dat de bestuurder vermogen heeft onttrokken aan de vennootschap. De bestuurder wordt uiteindelijk aansprakelijk bevonden op grond van bestuurdersaansprakelijkheidHet is dan mogelijk een bestuursverbod op te leggen, zodat de bestuurder de komende vijf jaren geen bestuurder meer kan zijn en ook geen commissaris.

Het civielrechtelijk bestuursverbod maakt onderdeel uit van het programma “Herijking Faillissementswet”. Het wetsvoorstel is op 23 juni 2015 door de Tweede Kamer aangenomen en op 5 april 2016 is het wetsvoorstel als hamerstuk door de Eerste Kamer afgedaan.  De wijziging van de Faillissementswet is in werking getreden op 1 juli 2016. 

Opleggen bestuursverbod

Het bestuursverbod kan worden opgelegd aan bestuurder, of aan een feitelijk bestuurder, in het geval dat een door hem bestuurde vennootschap failliet gaat en hij zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld. Daarvan is sprake indien de bestuurder ernstig tekort schiet in zijn taakuitoefening. Dit geldt ook voor ondernemers met een eenmanszaak en ondernemers die deelnemen in personenvennootschappen zoals de V.O.FHiervan is sprake in de volgende gevallen:

  • Voldaan is aan de voorwaarden voor bestuurdersaansprakelijkheid;
  • De bestuurder heeft de boekhouding niet correct gevoerd;
  • De bestuurder is in drie jaren voorafgaande aan het faillissement op een discutabele wijze betrokken geweest bij twee andere faillissementen;
  • De bestuurder is ernstig tekortgeschoten in zijn informatie- en medewerkingsverplichtingen jegens de curator;
  • Er zijn door de bestuurder vermogensbestanddelen onttrokken aan de vennootschap en dit had de bestuurder niet mogen doen. Bijvoorbeeld paulianeuze rechtshandelingen.

Het bestuursverbod wordt opgelegd door de rechter. Alleen het Openbaar Ministerie en de curator kunnen de rechter hierom verzoeken indien de bestuurder ernstig tekort is geschoten in zijn verplichting. De curator heeft echter wel machtiging nodig van de rechter-commissaris.

Gevolgen bestuursverbod

De bestuurder aan wie een bestuursverbod wordt opgelegd mag gedurende vijf jaren geen bestuurder of commissaris zijn van een andere vennootschap. Ook moet hij de andere bestuursfuncties of commissariaten die hij heeft op het moment dat het bestuursverbod wordt uitgesproken neerleggen.

De rechter kan in zijn uitspraak bepalen dat het bestuursverbod voor een periode korter dan vijf jaren geldt indien daar aanleiding toe is. Ook kan de rechter, indien nodig, tijdens het onderzoek desbetreffende bestuurder of commissaris schorsen. Deze schorsing wordt, voor de duur van de schorsing, ingeschreven in het Handelsregister.

De uitspraak waarbij het bestuursverbod is opgelegd wordt door de griffier van de rechtbank of van het gerechtshof naar de Kamer van Koophandel gebracht. Zij gaan direct over tot uitschrijving van de betrokken bestuurder. Tevens wordt het bestuursverbod, voor de duur waarvoor het is opgelegd, geregistreerd bij het Handelsregister.

Doel bestuursverbod

Het doel van het bestuursverbod is, zoals gezegd, faillissementsfraude tegen te gaan. Vaak wordt bij faillissementsfraude misbruik gemaakt van rechtspersonen. Iedereen heeft wel eens gehoord van een “katvanger” of “stroman”. Door het bestuursverbod wordt het deze personen veel lastiger gemaakt om nadat faillissementsfraude is gepleegd dit nog een keer te doen. In deze zin heeft het bestuursverbod heeft dan ook met name een preventieve werking. Door het invoeren van het civielrechtelijk bestuursverbod wordt ook de Europese samenwerking bevorderd. Omringende landen zoals België, Engeland en Duitsland hanteren ook een vorm van een civielrechtelijk bestuursverbod. 

Een afspraak maken